मे महिन्याच्या अखेरीस सुरू होणारा “नौतपा” म्हणजे वर्षातील सर्वात उष्ण काळ मानला जातो. या काळात सूर्य जणू आग ओकत असतो. अंगातून घामाच्या धारा वाहतात, सतत तहान लागते आणि शरीर थकून जाते. डॉक्टरही या दिवसांत जास्तीत जास्त पाणी, ताक, लस्सी आणि थंड गुणधर्म असलेले पदार्थ खाण्याचा सल्ला देतात. यावर्षी म्हणजे 2026 मध्ये नौतपा 25 मेपासून सुरू होत असून 2 जूनपर्यंत राहणार आहे. या 9 दिवसांत उष्णता सर्वाधिक असते आणि अनेक ठिकाणी तापमान 40 ते 45 अंश सेल्सियसपर्यंत पोहोचू शकते.हिंदू पंचांगानुसार सूर्य जेव्हा रोहिणी नक्षत्रात प्रवेश करतो, तेव्हापासून नौतपाची सुरुवात होते. या काळात उष्माघात, डिहायड्रेशन आणि लू लागण्याचा धोका वाढतो.
अशा वेळी आपल्या आजीबाईंच्या पोतडीतली एक खास पारंपरिक रेसिपी शरीराला मोठा दिलासा देऊ शकते लस्सी आणि पिठापासून बनणारी थंडगार रबडी. ही रबडी केवळ चविष्ट नाही तर शरीराला आतून थंड ठेवण्याचे काम करते. गावाकडील अनेक घरांमध्ये आजही नौतपाच्या दिवसांत ही रेसिपी आवर्जून बनवली जाते. कमी साहित्य, कमी वेळ आणि जबरदस्त चव यामुळे ही रबडी प्रत्येकाच्या पसंतीस उतरते.
(फोटो सौजन्य :- @iStock)
लागणारे साहित्य
2 ग्लास ताजी लस्सी
2 मोठे चमचे गव्हाचे पीठ
1/2 कप गूळ किंवा साखर
1 चमचा तूप
1/2 चमचा वेलची पूड
थोडे बदाम, काजू आणि पिस्ता
काही केशराच्या काड्या
आवश्यकतेनुसार थंड पाणी
रबडी बनवण्याची सोपी पद्धत
1. पीठ भाजून घ्या
सर्वप्रथम एका जाड बुडाच्या कढईत तूप गरम करा. त्यात गव्हाचे पीठ घाला आणि मंद आचेवर हलक्या सोनेरी रंगाचे होईपर्यंत भाजा. यामुळे रबडीला छान सुगंध आणि चव येते.
2. लस्सीमध्ये गूळ मिसळा
एका मोठ्या भांड्यात ताजी लस्सी घ्या. त्यात गूळ किंवा साखर मिसळून व्यवस्थित ढवळा. गूळ वापरल्यास रबडी अधिक पौष्टिक आणि थंड गुणधर्माची बनते.
3. मिश्रण तयार करा
भाजलेले पीठ थोडे थंड झाल्यावर ते हळूहळू लस्सीमध्ये मिसळा. गाठी होणार नाहीत यासाठी सतत ढवळत राहा.
4. मंद आचेवर शिजवा
हे मिश्रण गॅसवर ठेवा आणि 5 ते 7 मिनिटे मंद आचेवर शिजवा. मिश्रण घट्ट होऊ लागले की गॅस बंद करा.
5. स्वाद वाढवा
शेवटी वेलची पूड, केशर आणि ड्रायफ्रूट्स घाला. रबडी पूर्ण थंड झाल्यावर फ्रिजमध्ये ठेवून गार करा.
6. थंडगार सर्व्ह करा
गार झालेली रबडी मातीच्या वाटीत सर्व्ह केल्यास तिची चव आणखी खुलते.
नौतपाच्या दिवसांत ही रबडी का फायदेशीर ठरते?
1. शरीराला नैसर्गिक थंडावा देते
लस्सीमध्ये असलेले प्रोबायोटिक्स आणि थंड गुणधर्म शरीरातील उष्णता कमी करतात. उन्हामुळे होणारी जळजळ कमी होते.
2. डिहायड्रेशनपासून बचाव
घामामुळे शरीरातील पाणी आणि मीठ कमी होते. ही रबडी शरीराला हायड्रेट ठेवते.
3. पोट शांत ठेवते
उन्हाळ्यात अपचन, आम्लपित्त आणि भूक न लागणे यांसारख्या समस्या वाढतात. लस्सीमुळे पचन सुधारते.
4. झटपट ऊर्जा मिळते
गूळ आणि गव्हाचे पीठ शरीराला ऊर्जा देतात. दिवसभर थकवा जाणवत नाही.
आजीबाईंच्या खास टिप्स
- रबडी बनवताना नेहमी ताजी आणि किंचित गोडसर लस्सी वापरा.
- आंबट लस्सी वापरल्यास चव बिघडू शकते.
- गूळ वापरल्यास शरीराला अधिक थंडावा मिळतो.
- थोडी बडीशेप पूड घातल्यास रबडी अधिक थंड गुणधर्माची बनते.
- मातीच्या भांड्यात ठेवली तर नैसर्गिक गारवा टिकून राहतो.
मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांसाठी उत्तम
बाजारातील कोल्ड ड्रिंक्स किंवा आइसक्रीमपेक्षा ही रबडी अधिक पौष्टिक आहे. यात कोणतेही कृत्रिम रंग किंवा प्रिझर्वेटिव्ह नसतात. त्यामुळे लहान मुलांनाही ही रबडी सुरक्षितपणे देता येते.
हेल्दी व्हर्जन कसे बनवाल?
- जर तुम्हाला हेल्दी पर्याय हवा असेल तर
- साखरेऐवजी गूळ वापरा
- कमी तूप वापरा
- ड्रायफ्रूट्सचे प्रमाण वाढवा
- गव्हाच्या पिठाऐवजी बाजरी किंवा ज्वारीचे पीठ वापरू शकता
